TÜİK'in Tüketici Güven Endeksi'nde yaptığı revizyon ne anlama geliyor?

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu DİSK-AR, TÜİK’in 2004 yılından bu yana hesapladığı tüketici güven endeksi metodolojisinde değişiklik yapması üzerine bir rapor yayımladı.

TÜİK'in Tüketici Güven Endeksi'nde yaptığı revizyon ne anlama geliyor?
01 Ekim 2020 - 08:56 - Güncelleme: 01 Ekim 2020 - 10:17

TÜİK Tüketici Güven Endeksi’nde yöntem değişikliği yaptıTüketici güvensizliğinin yüksek olduğu iki soru endeksten çıkarıldıTüketici güveni ortalamanın üstünde olduğu iki soru endekse eklendi. Kötümser sonuçları olan sorular çıkarılırken iyimser sonuçları olan sorular endekse eklendiRevizyon sonrası tüketici güven endeksi 82 olarak açıklandı. Revizyon olmasaydı tüketici güven endeksi 61,8 olacaktı.



Tüketicilerin ekonomiye ilişkin kanaatlerini yansıtan tüketici güven endeksi ekonomideki gidişat hakkında önemli göstergeler biri. Tüketicinin bugüne ve gelece dair eğilimlerini yansıtan anket bir barometre niteliğinde.

TÜİK 2004 yılından bu yana hesapladığı tüketici güven endeksi metodolojisinde 21 Eylül 2020’de değişiklik yaptı. Hesaplamada yer alan bazı alt endekslerin (soruların) çıkarılıp yenilerinin eklenmesiyle oluşturulan yeni endeks 22 Eylül 2020 tarihinde yayımladı.

Revize edilmiş endeks, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 5,5 oranında artarak 82 seviyesine yükselmiş olarak açıklandı. Değişiklik öncesi metodolojiye göre hesaplanan tüketici güven endeksi ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10,8 artışla 61,8 olarak açıklandı. İki endeks arasındaki yaklaşık 20 puanlık fark TÜİK’in yaptığı revizyona yönelik tartışmalara yol açtı. Bu raporda DİSK-AR’ın tüketici güven endeksinde yapılan revizyona ilişkin değerlendirmesi yer almaktadır.

Bilindiği gibi TÜİK, 2004 yılından beri tüketicilerin değerlendirmelerini, beklentilerini ve eğilimlerini ölçmek amacıyla tüketici eğilim anketi yapmakta ve aylık olarak tüketici güven endeksini hesaplayıp yayımlamaktadır. Tüketici güven endeksi 0-200 arasında değer alabilmekte ve endeksin 100’den büyük bir değer alması tüketicilerin iyimser durumunu, 100’den küçük bir değer alması ise tüketici güveninde kötümser durumu ifade etmektedir. TÜİK tüketici güven endeksi hesaplamasıyla ilgili olarak yaptığı duyuruda değişikliğin sebebini endeksin Avrupa Birliği metodolojisiyle uyumlu hale getirilmesi olarak açıkladı. 2 Ancak AB’nin 2018’de yaptığı bu değişikliğin TÜİK tarafından 2 yıl sonra salgının Türkiye’de tüketici güveninin düştüğü koşullarda yapılması dikkat çekici.



Güvensizlik Yansıtan Sorular Endeksten Çıkarıldı
 
2004 Ocak ve 2020 Ağustos dönemi güven endekslerinde eğilim hesaplanırken aşağıdaki endeksler (sorular) dikkate alınıyor ve bu alt endekslerin aritmetik ortalaması alınarak hesaplanıyordu.
 
1. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi
2. Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi
3. Gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısı beklentisi
4. Gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimali
 
TÜİK, revizyon sonrası 2020 Eylül ayından itibaren ise aşağıdaki soruların dikkate alınmaya başlandığını ve bu alt endeksler kullanılarak eğilimin hesaplanacağını duyurdu.

1. Geçen 12 aylık döneme göre mevcut dönemde hanenin maddi durumu
2. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi
3. Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi
4. Geçen 12 aylık döneme göre gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi
 
Böylece “gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısı beklentisi” ve “gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimali “soruları endeksten çıkarılırken, “gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi” ve “geçen 12 aylık döneme göre gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi” soruları endekse eklendi.
 
İşsizlik Beklentisi ve Tasarruf Beklentisi Endeksten Çıkarıldı
 
Bu revizyon sonucunda mevsim etkilerinden arındırılmış tüketici güven endeksi, Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 3,2 oranında arttı; Ağustos 2020’de 79,4 olan endeks, Eylül 2020’de 82,0 oldu.
 
Güncelleme öncesi duruma göre hesaplanan tüketici güven endeksi ise, Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 3,7 oranında arttı ve Ağustos 2020’de 59,6 olan endeks, Eylül 2020’de 61,8 oldu (Grafik 1).

Revizyon sonrası endekste revizyon öncesi duruma göre tüketici güveninde 20 puanlık bir artış söz konusu olsa da tüketici güveninin halen kötümser olduğu (100’ün altında) görülmektedir. 



Öte yandan hem eski endeksin hem de yeni endeksin uzun dönemde düşüş eğiliminde olduğu ve tüketici güveninin düştüğü görülmektedir. Tüketici güveninde 2018 krizi ile başlayan sert düşüş devam ediyor.



Bu revizyon ile tüketici eğilim anketinden çıkarılan iki sorunun tüketici güveninin en düşük olduğu sorular olduğu görülmektedir. Örneğin “gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısı beklentisi” endeksi 59,7 iken, “gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimali” endeksi 25,2 idi (Grafik 2). Dolayısıyla tüketici eğilimi kötümser olan iki alt endeksin aritmetik ortalamadan çıkarılması tüketici güven endeksini sayısal olarak artırdı.

İşsiz sayısına ilişkin endeksin düşük olması işsizlik konusunda olumsuz kanaati gösteriyor. 2012’den bu yana işsizlikte ilgili tüketici güveninin giderek düştüğü görülmektedir. 2018 krizi öncesinde yüzde 77’ye yaklaşan işsiz beklentisi endeksi kriz ve salgınla birlikte kötüleşerek 59 düzeyine geriledi (Grafik 2). İşsiz sayısı beklentisi endeksinin düşmesi işsizliğin azalması konusunda olumsuz kanaati ifade etmektedir.





Revize edilmiş tüketici eğilim anketine eklenen iki sorunun ise tüketici güveni daha yüksektir. “Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi” 83,3 iken “geçen 12 aylık döneme göre gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi” 93,8’tir (Grafik 3). Tüketici eğilim anketine eklenen bu iki alt sorudaki tüketici iyimserliği endeks puanını yukarı taşımıştır.

TÜİK, tüketici güven endeksi hesaplamasında kullandığı tüketici eğilim anketinden tüketici güveni en düşük iki soruyu çıkarmıştır. Bunların yerine endekse tüketici güveni oldukça yüksek iki alt endeksin soruları eklenmişse de tüketici güven endeksi iyimser eğilim gösterememiştir. Tüketici eğilimi sorulardaki değişikliklere rağmen 100’un yaklaşık 20 puan altında, 82 olarak açıklanmıştır. 



Sonuç olarak yapılan revizyonla tüketici güveninde yapay bir artış sağlansa da uzun dönemde tüketici güveninin düşmeye devam ettiği görülmektedir. Ekonomide yaşanan büyük olumsuzluklar tüketicinin kötümser olmasına yol açıyor.


FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum